Türkiye’de Girişimlere Yönelik Devlet Destekleri

Giriş: Teşvik Mevzuatının Sosyo-Ekonomik Temelleri

Modern sosyal devlet prensibinin bir gereği olarak Türkiye Cumhuriyeti, hem toplumsal refahın tesisi hem de ekonomik kalkınmanın sürdürülebilirliği ereğiyle geniş bir teşvik ve destek yelpazesi sunmaktadır. 2026 senesi itibarıyla yürürlükte bulunan düzenlemeler, dijital dönüşüm ve yeşil ekonomi odaklı girişimcilik faaliyetlerini finanse ederken; dezavantajlı grupların ekonomik ekosisteme dahil edilmesini de hukuki güvence altına almaktadır. Bu metinde start-up’lara yönelik devlet yardımları ve teşvikleri (girişim devlet destekleri) ele alınacaktır.

II. Girişimcilik ve Teknoloji Hukuku Bağlamında Teşvikler

Türkiye’deki girişimcilik devlet destekleri; esas olarak KOSGEB, TÜBİTAK ve İŞKUR gibi resmi kurumlar vasıtasıyla regüle edilmektedir.

KOSGEB Girişimci Destekleri (2026 Yılı)

KOSGEB’in 2026 yılı 1. dönem çağrıları, girişimcilik faaliyetlerini iki aşamalı bir destek mekanizmasına oturtmuştur. Start-up’lara sağlanan avantajlar bakımından ilk sırada KOSGEB destekleri yer almaktadır. Nitekim KOSGEB, girişimlere oldukça nitelikli destekler sunmaktadır.

İş Kurma Desteği: Şahıs şirketi kuruluş sürecinde yaklaşık 10.000 TL tutarındaki hibe yardımı; girişimcinin genç (30 yaş altı), engelli veya şehit/gazi yakını olması halinde 150.000 TL ek hibe ile güncellenmektedir. Ayrıca sermaye şirketlerine de 20.000 TL miktarında kuruluş desteği verilmektedir.

İş Geliştirme Desteği: Ek olarak 2.000.000 TL üst limitli bu destek %80 oranında finansman sunmakta olup %20 geri ödemeli statüdedir.

TÜBİTAK Destekleri (Ar-Ge ve İnovasyon Destekleri)

TÜBİTAK bünyesinde yürütülen 1501, 1507 ve 1512 (BİGG) programları, teknoloji hukuku literatüründe “risk sermayesinin kamusal kanallarla desteklenmesi” şeklinde tanımlanmaktadır.

1507 KOBİ Ar-Ge Programı: 3.000.000 TL bütçeye dek olan harcamaların %75’i hibe yoluyla karşılanmaktadır (Kalan %25 geri ödemelidir).

1512 BİGG Programı: Genç girişimcilerin teknoloji odaklı iş fikirleri, 1.000.000 TL’ye ulaşan sermaye desteğiyle ticari hayata kazandırılmaktadır.

Vergi Hukuku ve İstisnalar

Doğrudan nakdi yardımların yanı sıra, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamındaki muafiyetler, girişimciler için dolaylı fakat yüksek etkili birer mali teşvik aracıdır.

Teknopark Vergi İstisnaları: 2028 yılı sonuna dek geçerli olan mevzuat uyarınca; bölge içindeki faaliyetlerden kazanılan tutarlar Kurumlar Vergisi’nden, yazılım teslimleri ise KDV’den muaftır.

Genç Girişimci Vergi Avantajı: 29 yaş altı girişimciler için 3 sene boyunca yıllık 430.000 TL (toplam 1.290.000 TL) kazanç istisnası, Gelir Vergisi Kanunu uyarınca teşvik edici bir kural olarak uygulanmaktaydı. Ancak bu uygulama 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla son bulmuştur.

III. Temel Destek Mekanizmalarının Risk Matrisi

Destek Türleri	Hukuki Dayanak	Temel Risk Faktörü	Yaptırım Rejimi
KOSGEB İş Kurma Desteği	GDP Uygulama Esasları Md. 6	Ortaklık payının %50 altına inmesi	Desteğin durdurulması
KOSGEB İş Geliştirme Desteği	GDP Uygulama Esasları Md. 9	Taşınmazın 3 yıl içinde devredilmesi	Yasal faiziyle geri tahsil
TÜBİTAK 1507/1501 Desteği	TEYDEB Uygulama Esasları	Ar-Ge yenilik niteliğinin yitirilmesi	Harcamaların reddi
Teknopark Vergi Muafiyetleri	4691 Sayılı Kanun	Bölge dışı çalışma limitlerinin aşılması	Vergi ziyaı cezası

IV. Geri Ödemeli Destek Taahhütnamesi Hukuki Analizi

Girişimcinin dijital sistem üzerinden onayladığı taahhütname, idareye geniş denetleme ve rücu yetkileri vermektedir. Bu noktada öne çıkan kritik meseleler şunlardır:

Mülkiyetin Sınırlandırılması: Destek dahilinde edinilen teçhizat ve yazılımın mülkiyeti işletmeye ait olsa da, destek süresince (36 ay) bunların satılması, kiralanması veya rehin verilmesi hukuken yasaklanmıştır.

İhtiyati Tedbir ve Haciz Bildirimi: Destekli mallar üzerine ihtiyati haciz konulması durumunda, kuruma 7 gün içinde yazılı bildirim yapma mecburiyeti bulunmaktadır; aksi halde destek muaccel hale gelecektir.

Yer Değiştirme Yasağı: İşletmenin, projenin onaylandığı şehirden farklı bir şehre taşınması kurul onayına tabidir; aksi durumun desteğin feshine yol açabileceği unutulmamalıdır.

V. Hukuki Uygunluk Beyanı ve Risk Yönetimi

İşletmelerin rücu riskiyle karşı karşıya kalmaması için şu “Hukuki Uygunluk Beyanı” maddelerini iş süreçlerine entegre etmesi tavsiye edilir:

Sektörel Uygunluk: Faaliyet gösterilen NACE kodunun, ilan edilen stratejik sektör listesiyle (Örn: C-İmalat, 62-Yazılım) tam uyumlu olduğunun teyidi.

İstihdam Denetimi: Personel gideri destekleri için asgari 360 prim günü (İş Kurma) veya 90 prim günü (Faiz Desteği) kriterlerinin periyodik takibi.

Harcama Şeffaflığı: Destek kapsamında alınan mal veya hizmetin; girişimcinin eşi, çocukları veya birinci derece yakınlarından alınmamış olması (Akraba Yasağı).

Sonuç ve Değerlendirme

Türk hukuk sisteminde devlet destekleri, komplike bir idari yapıya ve sıkça güncellenen mevzuat hükümlerine bağlıdır. 2026 yılı itibarıyla sunulan HIT-30 ve Yeşil Sanayi Destek Programı gibi ileri düzey modeller, Türkiye’nin küresel değer zincirindeki yerini güçlendirme kararlılığını yansıtmaktadır. Girişimcilerin, idari işlemlerin sakatlanmaması ve geri ödeme riskinin doğmaması adına, taahhütnamelerdeki yükümlülükleri ve başvuru takvimlerini (Örn: Mart 2026 TÜBİTAK kapanış tarihleri) özenle takip etmeleri hukuki bir gerekliliktir.

Bu bağlamda özellikle teknoloji girişimlerinin (start-up) finansal yapılarını kuvvetlendirmeleri adına hayati öneme sahip olan bu desteklerde; somut, güven veren bir proje tasarlayarak ve sunum kalitesine özen göstererek ilerlemeleri büyük önem arz etmektedir.